बॅगा भरा अन् निघा! 100 वर्षांपासून सुरू असलेल्या टाटांच्या व्यवसायाला केनियात ब्रेक; राष्ट्राध्यक्ष रुटोंचा थेट आदेश

नैरोबी : भारताच्या टाटा समूहाशी संबंधित टाटा केमिकल्सच्या केनियातील दीर्घकाळ सुरू असलेल्या व्यवसायावर आता प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. केनियाचे राष्ट्राध्यक्ष विलियम रुटो यांनी काजियाडो काऊंटीतील लेक मगाडी परिसरातील कंपनीच्या खाणकामाशी संबंधित कामकाजावर तीव्र नाराजी व्यक्त करत ते बंद करण्याचे निर्देश दिल्याचे वृत्त आहे.

राष्ट्राध्यक्ष रुटो यांनी टाटा केमिकल्सवर गंभीर आरोप करत, कंपनीने अनेक दशकांपासून या भागातील नैसर्गिक संसाधनांचा वापर केला; मात्र त्या तुलनेत स्थानिक नागरिकांना अपेक्षित रोजगार आणि आर्थिक विकासाचा फायदा मिळाला नाही, असा दावा केला आहे.

नैसर्गिक संपत्तीचा वापर, पण स्थानिकांना फायदा किती?

लेक मगाडी परिसरात सोडा ॲशचा मोठा नैसर्गिक साठा आहे. टाटा समूहाशी संबंधित कंपन्या या भागातील संसाधनांचा दीर्घकाळ वापर करत आल्या आहेत. मात्र या नैसर्गिक संपत्तीच्या माध्यमातून स्थानिक पातळीवर पुरेशी गुंतवणूक, रोजगारनिर्मिती आणि औद्योगिक विकास झाला नसल्याचा आक्षेप रुटो यांनी घेतला.

काजियाडो परिसरातील नागरिकांशी संवाद साधताना रुटो यांनी कंपनीच्या कामकाजावर प्रश्न उपस्थित केले. नैसर्गिक संसाधने काढून त्यावर स्थानिक पातळीवर प्रक्रिया करण्याऐवजी कच्चा माल आंतरराष्ट्रीय बाजारात का पाठवला जातो, असा सवाल त्यांनी केला.

‘आम्ही दुसऱ्यांचे गुलाम आहोत का?’

राष्ट्राध्यक्ष रुटो यांनी स्थानिक संसाधनांवर स्थानिक नागरिकांचा अधिकार आणि त्यातून होणाऱ्या आर्थिक फायद्याचा मुद्दा उपस्थित केला. जवळपास शंभर वर्षांपासून या भागात व्यवसाय सुरू असूनही स्थानिक समुदायाच्या विकासासाठी अपेक्षित औद्योगिक पायाभूत सुविधा उभ्या राहिल्या नाहीत, अशी त्यांची भूमिका आहे.

“आम्ही दुसऱ्यांचे गुलाम आहोत का?” अशा तीव्र शब्दांत त्यांनी या धोरणावर नाराजी व्यक्त केल्याचे वृत्त आहे.

पुढे काय होणार?

रुटो यांच्या म्हणण्यानुसार, भविष्यात खाणकामाचे परवाने देताना केवळ कच्चा सोडा ॲश निर्यात करण्याऐवजी केनियातच त्यावर प्रक्रिया करणारे उद्योग उभारण्याची अट घालण्यात येऊ शकते. त्यामुळे स्थानिक पातळीवर अधिक रोजगार आणि आर्थिक संधी निर्माण करण्याचा सरकारचा प्रयत्न असल्याचे दिसते.

टाटा केमिकल्सच्या दीर्घकाळच्या केनिया व्यवसायाबाबत सरकारने घेतलेल्या भूमिकेमुळे कंपनीच्या भविष्यातील कामकाजावर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे. या निर्णयामुळे टाटा समूहाशी संबंधित सुमारे शंभर वर्षांच्या व्यावसायिक उपस्थितीला मोठा धक्का बसू शकतो.